Een kusttocht plannen

Begin met de route en de etappes

Teken de route die je wilt varen, met genoeg afstand van de kust om gevaren vrij te blijven en ruimte te houden om te manoeuvreren. Knip hem daarna op in etappes bij elke koerswijziging, elke kaap, elke haveningang en elke plek waar de condities waarschijnlijk veranderen. Meet elke etappe in zeemijlen.

Etappes tellen meer dan het totaal. Een tocht van 40 mijl is niet één blok weer: het is een stuk langs open kust, een kaap met zijn eigen stroom, een baai waar de zeewind doorkomt, en een ingang met een drempel. Bij elk stuk hoort een andere vraag, en het plan moet ze elk apart beantwoorden.

1. 1Vertrekhaven, vertrek om 07:00.
2. 2De kaap is de getijpoort. De stroom loopt hier gunstig van 07:30 tot 11:30.
3. 3Een vluchthaven die je bij de verwachte wind van de dag kunt binnenlopen.
4. 4De laatste draai voor de aanloop.
5. 5Het zeegat van bestemming, met een drempel in de ingang.

Snelheid, aankomsttijden en het trage scenario

Tijd is afstand gedeeld door snelheid. Met 6 knopen kost een etappe van 15 mijl tweeënhalf uur. Reken de aankomsttijd op elk waypoint uit en schrijf hem ernaast, want elke latere beslissing in het plan hangt van die tijden af.

Gebruik de snelheid die je echt over de grond maakt, niet de snelheid door het water op een vlakke dag. Een verdringende motorboot of trawler houdt zijn kruissnelheid goed vast, dus zijn tijden zijn betrouwbaar. De snelheid van een zeilboot hangt af van de windhoek, dus neem een voorzichtig gemiddelde en reken erop dat je een deel op de motor vaart. Tel daarna gunstige of tegenstroom op waar je weet dat die loopt.

Plan dan het trage scenario. Reken dezelfde route door met ongeveer 20 procent onder je geplande snelheid. Dat dekt een tegenstroom die je hebt onderschat, een zee die je afremt of een late start. Elke check die volgt moet voor beide reeksen tijden kloppen.

Getijpoorten, knelpunten en daglicht

Een getijpoort is een plek die je alleen bij bepaalde standen van het getij goed kunt passeren. Kapen, stroomversnellingen, smalle zeearmen en zeegaten zijn de gebruikelijke, omdat de stroom versnelt waar het water wordt samengeperst. Bij een kaap met sterke stroom kan die drie knopen of meer lopen, en dan wordt een boot van 6 knopen de ene kant op een boot van 9 knopen en de andere kant op een boot van 3.

Zoek voor elk knelpunt op de route de stroom op: de getijstroomvoorspellingen van NOAA in Amerikaanse wateren, een stroomatlas of de getijstroomruiten op de kaart in het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa. Noteer wanneer hij gunstig wordt, wanneer hij het sterkst is en wanneer hij tegen gaat lopen. Reken dan vanaf de strengste poort terug naar je vertrektijd. Loopt de stroom bij de kaap in het voorbeeld gunstig van 07:30 tot 11:30, dan wil je er ongeveer midden in die periode langs, met het trage scenario er nog binnen.

Let vooral op waar de wind tegen de stroom in zal waaien. Een zeegat bij ebstroom met een aanlandige wind kan zelfs op een matige dag korte, brekende golven opgooien. Onze gids over wind tegen stroom laat zien hoeveel stroom daarvoor nodig is.

Zet het daglicht op dezelfde tijdlijn. Een ingang die je niet kent, een drempel, een drukke haven of een veld met visboeien is bij daglicht veel makkelijker, dus de meeste kustplannen mikken op een aankomst met nog een paar uur licht over.

1. 1Daglicht: zonsopkomst 06:40, zonsondergang 17:50.
2. 2De stroom bij de kaap: gunstig van 07:30 tot 11:30, tegen aan beide kanten.
3. 3Het plan met 6 knopen: vertrek 07:00, de kaap rond om 09:30, aankomst 13:40.
4. 4Het trage scenario met 4,8 knopen: de kaap rond om 10:08, aankomst 15:20.
5. 5Beide tijden bij de kaap vallen ruim binnen de gunstige stroom, en beide aankomsten liggen voor zonsondergang.

Een weersvenster voor de hele tocht

Lees de verwachting voor elke etappe op de uren dat je erop zit, van je vertrek tot je aankomst in het trage scenario. Een rustige ochtend aan de steiger zegt je alleen iets over het eerste uur. De vraag is of de wind, de zee, het zicht en het onweersrisico op elke etappe binnen je grenzen blijven, op het moment dat je er bent.

Kijk het scherpst naar de veranderingen: de zeewind die na de lunch doorkomt, een front dat 's avonds verwacht wordt, deining die opbouwt vanuit een verre storm. Vergelijk de modellen. Zijn GFS, ICON en ECMWF het eens over de timing van een omslag, dan kun je er met meer vertrouwen omheen plannen dan wanneer ze die over een halve dag spreiden. Check de waarschuwingen voor elke zone die de route kruist. Onze gids over een weersvenster vinden behandelt deze stap in detail.

Vluchthavens, bemanning en boot

Markeer elke haven langs de route die je kunt binnenlopen als de dag omslaat, en noteer wat elke haven vraagt: een ingang die van de verwachte wind af ligt, genoeg diepte bij het tij waarop je zou aankomen, en een plek om af te meren of te ankeren. Een vluchthaven met een drempel die bij aanlandige wind breekt is op een dag met aanlandige wind geen vluchthaven. Noteer hoe lang je er vanaf de etappes aan weerszijden over doet.

Stel grenzen voor deze bemanning en deze boot, niet voor de taaiste zeiler aan boord. Een bemanning die een zee niet gewend is wordt sneller moe dan je denkt, en een tocht die vier uur comfortabel is kan na acht uur zwaar werk zijn. Plan voor een langere tocht de wachten, de maaltijden en wanneer mensen rusten.

Check op een motorboot het vaarbereik op brandstof tegen de route, met reserve. Een veelgebruikte regel is een derde heen, een derde terug en een derde reserve. Het verbruik stijgt flink bij golven tegen, dus reken het bereik ook door voor het trage scenario.

De checklist voor je tochtplan

1. Route en etappes. Zet de route uit, knip hem op bij elke wijziging van koers of condities, en meet elke etappe.
2. Snelheid en aankomsttijden. Zet op elk waypoint een aankomsttijd bij je snelheid over de grond, en nog een keer bij ongeveer 20 procent langzamer.
3. Getijpoorten en knelpunten. Zoek de stroom op bij elke kaap, elk zeegat, elke drempel en elke vernauwing. Stem je vertrek af op de strengste.
4. Daglicht. Leg zonsopkomst en zonsondergang naast je vertrek en beide aankomsttijden.
5. Weersvenster. Check wind, golven, zicht en onweersrisico op elke etappe voor de uren dat je er bent, tot en met de trage aankomst, en kijk naar modelovereenstemming en waarschuwingen.
6. Vluchthavens. Zet de havens op een rij die je bij de verwachte wind en het tij kunt binnenlopen, met de tijd om elke haven te bereiken.
7. Bemanning, boot en brandstof. Spreek de grenzen af, plan de wachten en check het vaarbereik op brandstof, met reserve.
8. Vaarplan aan wal. Vertel iemand aan wal je route, je verwachte aankomst en wanneer hij alarm moet slaan.
9. Laatste check. Ververs voor vertrek de verwachting, de waarschuwingen en de waarnemingen, en reken de tijden opnieuw door.

De laatste check voor vertrek

Verwachtingen worden meerdere keren per dag bijgewerkt, dus het plan van gisteravond rust op oudere cijfers. Ververs voordat je losgooit de verwachting voor op zee en de waarschuwingen voor elke zone op de route. Vergelijk de verwachting daarna met wat er nu gebeurt: in Amerikaanse wateren geeft het boeiennetwerk van NOAA gemeten wind en golven, en in het Verenigd Koninkrijk wordt het kustweerbericht van het Met Office in de loop van de dag opnieuw uitgegeven.

Lopen de waarnemingen voor op de verwachting, met de wind nu al harder dan hij op dit uur zou zijn, ga er dan van uit dat de omslag vroeg komt. Reken de aankomsttijden opnieuw door tegen de nieuwe verwachting. Dekt het venster bij elk knelpunt nog het trage scenario, dan heb je een plan. Zo niet, dan kies je tussen een later vertrek, een dichterbij gelegen bestemming en een andere dag, en die keuze maak je veel makkelijker aan de steiger.

Bronnen en verder lezen

• RYA-reisvoorbereiding
• NOAA Tides and Currents: voorspellingen van getij en getijstroom
• Verwachtingen voor de scheepvaart van de National Weather Service
• NOAA National Data Buoy Center
• Gids van het Met Office bij kust- en zeeverwachtingen